Αντιμετώπιση οξέος περιστατικού και αποφυγή ακούσιας νοσηλείας ασθενούς

«Η δυνατότητα επιβολής περιορισμών στην προσωρινή ελευθερία και στην ελεύθερη άσκηση των λοιπών δικαιωμάτων του ασθενούς λόγω θεραπευτικής παρέμβασης, είχε ως αποτέλεσμα να εκδηλώνονται ιστορικά πολλές καταχρήσεις, που στους πρόσφατους χρόνους βρήκαν πεδίο ανάπτυξης ιδιαίτερα στο πλαίσιο ολοκληρωτικών πολιτικών συστημάτων ή καθεστώτων.»

Michel Foucault, “Folie et déraison: Histoire de la folie à l’âge classique

 O Νίκος έφτασε στα Κουφονήσια πριν 3 μήνες αναζητώντας τη γη επαγγελίας. Έφυγε ξαφνικά από το σπίτι του στη Θεσσαλονίκη χωρίς να ενημερώσει κανέναν, ούτε τη σύζυγό του, ούτε συγγενείς και φίλους. Χρόνιος ψυχωσικός ασθενής, έκοψε τα φάρμακά του και αποφάσισε να κάνει μία νέα αρχή στο νησί. Εκεί, όμως τα πράγματα δεν πήγαιναν όπως περίμενε. Την ενέργεια του νησιού, την οποία ήθελε να εκμεταλλευθεί για να αποκτήσει τις υπέρτατες δυνάμεις, ανώτερες από οποιουδήποτε άλλου ζώντος οργανισμού, τώρα την έκλεβαν άλλοι. Έκανε στην άκρη την αγαπημένη του φράση «πάντα να έχουμε θετική σκέψη», που είχε υιοθετήσει όταν νοσηλεύθηκε  σε ψυχιατρική κλινική πριν ακριβώς 11 χρόνια, και αποφάσισε να αναλάβει δράση. Θα πολεμούσε όποιον στεκόταν εμπόδιο στα σχέδια του. Η επίθεση κατά παντός ληστή της ενέργειας του νησιού ήταν πλέον ο καθημερινός αγώνας του…
Κάπως έτσι ο Νίκος έφτασε, μετά από εισαγγελική εντολή, στο Ιατρείο της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας στη Νάξο. Θεωρούνταν επικίνδυνος για τον εαυτό του και τους άλλους. Έπρεπε να νοσηλευθεί σε ψυχιατρικό νοσοκομείο της Αθήνας, κάνοντας το ταξίδι από τη Νάξο με συνοδεία αστυνομίας, φορώντας χειροπέδες, ενώ πρώτα θα είχε διανυκτερεύσει στο κρατητήριο του αστυνομικού τμήματος.
Το περιστατικό αυτό, όμως, έπρεπε να αντιμετωπισθεί διαφορετικά. Με τη δέσμευση των επαγγελματιών ψυχικής υγείας της ΚΛΙΜΑΚΑ (ψυχίατροι, ψυχολόγος, νοσηλεύτρια), ο Νίκος νοσηλεύθηκε για μία νύχτα στο Γενικό Νοσοκομείο της Νάξου, παρακολουθήθηκε για τις επόμενες 2 ημέρες επί 24ωρου και στη συνέχεια επέστρεψε με τη σύζυγό του στη Θεσσαλονίκη, όπου και πλέον παρακολουθείται σταθερά από ψυχίατρο λαμβάνοντας παράλληλα και την απαραίτητη φαρμακευτική αγωγή.
Το περιστατικό είναι ένα μεταξύ πολλών που καταδεικνύει ότι όταν υπάρχουν η απαραίτητη συνεργασία και γνώση, τότε οι ακούσιες νοσηλείες ασθενών, οξέων περιστατικών, μπορούν να αποφευχθούν. Στις περιπτώσεις ψυχιατρικού επείγοντος που απαιτεί ακούσια νοσηλεία, η συνήθης διαδικασία περιλαμβάνει την κινητοποίηση ενός αριθμού φορέων και υπηρεσιών με σκοπό τη διασφάλιση της ασφαλούς μετακίνησης του ασθενούς στα ψυχιατρικά νοσοκομεία της Αθήνας. Η μετακίνηση του ασθενούς γίνεται συνοδεία αστυνομικών και ιατρού με ότι αυτό συνεπάγεται για την ομαλή λειτουργία του αστυνομικού τμήματος και του κέντρου υγείας όπου αυτοί εργάζονται. Πρόκειται για μια διαδικασία εξαιρετικά χρονοβόρα και δαπανηρή που βαραίνει τόσο τον οικογενειακό προϋπολογισμό του ασθενούς όσο και τους κρατικούς φορείς. Επιπροσθέτως, το «κόστος» των ακούσιων νοσηλειών συμπεριλαμβάνει συναισθηματική επιβάρυνση και στιγματισμό του ασθενούς και της οικογένειάς του από την εισαγωγή και νοσηλεία σε ψυχιατρείο, οικονομικό κόστος για τους ανωτέρω, πιθανή παραμονή του ασθενούς στο κρατητήριο και αποκοπή του από την κοινότητα.

Ωστόσο, η λειτουργία της Κινητής Μονάδας Ψυχικής υγείας ΝΑ Κυκλάδων εδώ και 8 έτη έχει διαφοροποιήσει σημαντικά την παραπάνω κατάσταση, με πολλαπλασιαστικά οφέλη τόσο για τον πάσχοντα και για την οικογένεια του όσο και για την ευρύτερη κοινότητα, ανάγοντας τα οφέλη αυτά στην σφαίρα του συλλογικού συμφέροντος. Στο πλαίσιο της εφαρμογής των αρχών της Κοινοτικής Ψυχιατρικής, με τη χρήση του συστήματος της τηλεψυχιατρικής και με την συνεργασία των εμπλεκομένων φορέων έχει επιτύχει την αποφυγή της ακούσιας νοσηλείας για πλήθος ψυχιατρικών επειγόντων περιστατικών. Αυτό κατέστη δυνατό μέσω της έγκαιρης παρέμβασης των επαγγελματιών ψυχικής υγείας, της κατ’ οίκον ή της βραχείας νοσηλείας του ασθενούς στο Γενικό Νοσοκομείο Νάξου και της μετέπειτα παρακολούθησης του από την ΚΛΙΜΑΚΑ.

Το θέμα της ακούσιας νοσηλείας αφορά το σύνολο των υπηρεσιών που εμπλέκονται  στους άξονες της δημόσιας υγείας, δημόσιας ασφάλειας και του γενικότερου συστήματος. Ωστόσο, αυτό δε σημαίνει ότι τα συμφέροντα και οι θεωρήσεις είναι κοινά. Ενώ, η ελληνική νομοθεσία στο εν λόγω ζήτημα θεωρείται από τις προοδευτικότερες σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν προβλέπεται θεσμικά εναλλακτική θεραπευτική πρόταση από την ακούσια νοσηλεία. Καταδεικνύεται, λοιπόν, άμεσα και επιτακτικά η αναγκαιότητα ενός εναλλακτικού μέτρου, το οποίο, όμως, βρίσκει μπροστά του τους τοίχους της έλλειψης κοινωνικών πόρων αλλά και της απροθυμίας των κοινοτικών φορέων.
Τα υπερβολικά υψηλά ποσοστά ακούσιων εγκλεισμών στην Ελλάδα (40%-50% των εισαγωγών) συγκριτικά με τα αντίστοιχα σε ευρωπαϊκό επίπεδο (7%- 8%) αποτυπώνουν την πραγματικότητα εκατοντάδων συμπολιτών μας, των οποίων, λόγω της έλλειψης εναλλακτικών παρεμβάσεων, η προσωπική ελευθερία περιορίζεται σε χώρους αστυνομικής κράτησης, οι οικογένειες και το περιβάλλον επιβαρύνεται από το στίγμα της ακούσιας νοσηλείας αλλά και το οικονομικό κόστος αυτής, εν τέλει, η ποιότητα ζωής τείνει να μηδενιστεί.

Ζητούμενο εξακολουθεί να παραμένει μία περίθαλψη που να πραγματοποιείται σε καθεστώς προστατευόμενης ή εγγυημένης ελευθερίας, καθώς και μία ελευθερία που βιώνεται  σε ένα καθεστώς αξιοπρεπούς κοινωνικής περίθαλψης και εξασφαλισμένης θεραπείας. Αν και το δικαίωμα στην περίθαλψη αναγνωρίζεται καθολικά, ο δρόμος που οδηγεί στη διασφάλιση μίας αποτελεσματικής και παράλληλα αξιοπρεπούς φροντίδας για όλους τους ψυχικά πάσχοντες είναι ακόμα μακρύς.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Advertisements

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΑΚΟΥΣΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΩΝ ΝΑ ΚΥΚΛΑΔΩΝ

Επιστολή της ΚΛΙΜΑΚΑ προς το Υπουργείο Υγείας σχετικά με τη διαχείριση περιστατικών στο Νοσοκομείο Νάξου

Θέμα: Προβλήματα στη διαχείριση περιστατικών από το Γενικό Νοσοκομείο Νάξου – Απαγόρευση εισαγωγής ψυχικά ασθενούς με σωματικά προβλήματα

Με το παρόν επιθυμούμε να σας ενημερώσουμε σχετικά με τα προβλήματα στη διαχείριση περιστατικών στο Γενικό Νοσοκομείο Νάξου, όπως αυτά εμφανίζονται συνεπεία ενεργειών της νέας Διοίκησης του Νοσοκομείου.
Το τελευταίο διάστημα γινόμαστε μάρτυρες μίας μη επιστημονικής και στιγματιστικής συμπεριφοράς του Διοικητή του Νοσοκομείου Νάξου απέναντι σε άτομα με ψυχικά προβλήματα. Από το 2003 μέχρι και το διορισμό του νέου Διοικητή είχαμε μία άριστη, αμφίδρομη συνεργασία με τους συναδέλφους του  Νοσοκομείου σε περισσότερα από 100 περιστατικά. Στην πλειοψηφία των ανωτέρω αναφερόμενων περιστατικών η συνεργασία αυτή οδήγησε στην αποφυγή ακούσιας εισαγωγής, με την εμπλοκή, επίσης, των αστυνομικών και εισαγγελικών αρχών. Η συνεργασία αυτή ήταν καθοριστικής σημασίας αφενός, για την αποφυγή ακούσιων νοσηλειών, αφετέρου για τη εν συνόλω αντιμετώπιση του στίγματος της ψυχικής ασθένειας, αλλά και για τη μείωση του κοινωνικού και οικονομικού κόστους που οι ακούσιες νοσηλείες συνεπάγονται.
Σε ένα σύνολο περιστατικών σας αναφέρεται το πιο πρόσφατο εξ αυτών, το οποίο, άλλωστε είναι και ενδεικτικό μίας γενικότερης επαγγελματικής στάσης της νέας Διοίκησης. Προ διημέρου, χρόνιος σχιζοφρενικός ασθενής, τον οποίο και παρακολουθούσε η Υπηρεσία μας, υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο. Μετά την παρέμβαση της Κινητής Μονάδας μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Νάξου, όπου και διατάχθηκε η διακομιδή του στο Νοσοκομείο της Σύρου, στις 2.30 τα ξημερώματα, με καΐκι. Η πρόφαση για τη διαχείριση του περιστατικού κατ’ αυτόν τον τρόπο ήταν ότι «δεν μπορούν ψυχασθενείς να εισάγονται στο Νοσοκομείο Νάξου». Σημειώνεται, ότι κάποιες ώρες πριν το περιστατικό αναρτήθηκε ανακοίνωση στο Νοσοκομείο, η οποία και σας επισυνάπτεται, η οποία ανέφερε: «Με εντολή της Διοίκησης δε θα γίνεται δεκτή καμία εισαγωγή ψυχασθενούς. Να ζητείται επικοινωνία με τις εισαγγελικές αρχές και άμεση διακομιδή του σε ψυχιατρικό νοσοκομείο των Αθηνών.».

Η ψυχιατρική μεταρρύθμιση, όπως αυτή συντελείται στη χώρα μας από τη δεκαετία του ’80, σαφώς και δε συνάδει με τέτοιου τύπου επαγγελματικές στάσεις, οι οποίες έρχονται να ενισχύσουν τα εμπόδια που αυτή συναντά, το στίγμα  και την καταπάτηση αναφαίρετων δικαιωμάτων των ψυχικά ασθενών. Οι προσπάθειες των επαγγελματιών υγείας, οι οποίες άλλωστε λάμβαναν μέχρι πρότινος χώρα και στη Νάξο, κατ΄ αυτόν τον τρόπο παρακωλύονται και οπισθοδρομούν με σαφείς επιπτώσεις όχι μόνο στη λειτουργία του συστήματος, αλλά και στη γενικότερη ψυχική υγεία του πληθυσμού.

Ποιός νοιάζεται; Τα δικαιώματα των ατόμων με ψυχικές διαταραχές και ο δρόμος προς την ψυχιατρική απορρύθμιση

Στο όνομα και κατ΄εντολή της διοίκησης του Γενικού Νοσοκομείου -Κέντρου Υγείας Νάξου αναρτήθηκε στο χώρο του νοσοκομείου ανυπόγραφη ανακοίνωση, με την οποία ενημερώνονται οι ασθενείς του νησιού και οι υπεύθυνοι της Κινητής Μονάδας Νοτιοανατολικών Κυκλάδων, πως «ΔΕΝ ΘΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΔΕΚΤΗ ΚΑΜΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΨΥΧΑΣΘΕΝΟΥΣ. ΝΑ ΖΗΤΕΙΤΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΕ ΤΙΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΑΜΕΣΗ ΔΙΑΚΟΜΙΔΗ ΤΟΥ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ». Οι συντάκτες της ανακοίνωσης έγραψαν στα παλαιότερα των υποδημάτων τους όχι μόνο το σεβασμό στην προσωπικότητα και την αξιοπρέπεια των ατόμων με ψυχικές διαταραχές αλλά και το νόμο λ.χ. τις διατάξεις του άρθρου 47, του νόμου 2071/1992 (ΦΕΚ Α’ 123/15-7-1992), που αναφέρεται στα δικαιώματα του νοσοκομειακού ασθενούς και συγκεκριμένα του δικαιώματος “προσεγγίσεως στις υπηρεσίες του νοσοκομείου, τις πλέον κατάλληλες για τη φύση της ασθένειάς του, του δικαιώματος παροχής φροντίδας με τον οφειλόμενο σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια του, όχι μόνο με την εν γένει άσκηση της ιατρικής και της νοσηλευτικής, αλλά και τις παραϊατρικές υπηρεσίες, την κατάλληλη διαμονή, την κατάλληλη μεταχείριση και την αποτελεσματική διοικητική και τεχνική εξυπηρέτηση”.
Aν πράγματι η εν λόγω ανακοίνωση αναρτήθηκε κατ΄εντολή της διοίκησης του Γενικού Νοσοκομείου Νάξου και αν για το περιεχόμενό της έχει ενημερωθεί σχετικά το Υπουργείο Υγείας και η σχετική Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας χωρίς να ληφθούν άμεσα μέτρα για την προστασία των ατόμων με ψυχικές διαταραχές και της αξιοπρέπειάς τους, τότε ζούμε το όνειδος και την ψυχιατρική απορρύθμιση.
αναδημοσίευση από http://mentalhealth-law.blogspot.com/

Evidence-based πρακτικές για την θεραπεία ψυχικά πασχόντων στην κοινότητα

Αν ανατρέξουμε λίγες δεκαετίες πίσω στο χρόνο, η θεραπεία ενός χρόνιου ψυχιατρικού ασθενή με έντονα δυσλειτουργικό παραλήρημα θρησκευτικού περιεχομένου, συχνές υποτροπές, αυτοκτονικό ιδεασμό και απουσία εναισθησίας – άρα και συχνές διακοπές στη λήψη φαρμακευτικής αγωγής – μέσα στην κοινότητα και με τη βοήθεια αυτής, θα φάνταζε σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Πόσο μάλλον αν μας πληροφορούσαν ότι πρόκειται για κάτοικο μιας απομονωμένης περιοχής όπου δεν υπάρχει ψυχιατρικό νοσοκομείο ούτε και φυσική παρουσία ψυχιάτρου. Σήμερα, η χρήση της τηλεψυχιατρικής τεχνολογίας και οι συστηματικές προσεγγίσεις αγωγής της κοινότητας μας επιτρέπουν όχι μόνο να υλοποιούμε τα σενάρια επιστημονικής φαντασίας αλλά και να μιλάμε για evidence-based θεραπευτικές προσεγγίσεις «δύσκολων ψυχιατρικών ασθενών» στον τόπο διαμονής τους.

Αναμφισβήτητα, η μεταστροφή αυτή των στάσεων και εν συνεχεία των προσεγγίσεων δεν συντελείται από τη μια στιγμή στην άλλη. Κάθε άλλο, απαιτεί μια συνεχή διαδικασία ευαισθητοποίησης και συνδιαλλαγής των επαγγελματιών ψυχικής υγείας με την ευρύτερη κοινότητα και με τους εκάστοτε φορείς κάθε τύπου εξουσίας ·γιατρούς, εισαγγελείς, αστυνομικούς, λιμενικούς, ιερείς, καθηγήτες.

Η σχέση του προσωπικού μιας Κινητής Μονάδας με τα μέλη που απαρτίζουν το κοινωνικό σύστημα οργάνωσης που ονομάζεται κοινότητα περνά από πολλά στάδια για να καταλήξει στη συνεργατική θεραπεία των πασχόντων μελών. Χρειάζεται διαρκής ενημέρωση, υποστήριξη στις εκάστοτε ανάγκες που μπορεί να προκύψουν (π.χ. επείγοντα περιστατικά στους χώρους των σχολείων ή των αγροτικών ιατρείων), παραδειγματική στάση απέναντι στους αποκλεισμένους, ανθεκτικότητα στις αντιξόοτητες και στις ματαιώσεις, ανάδειξη των πολλαπλασιαστικών οφελών, μεταλαμπάδευση συλλογικού πνεύματος. Σε όλη τη διαδικασία υπεισέρχεται ένα πλήθος παραγόντων που μπορεί να την αναχαιτίσουν. Χαρακτηριστικά μπορούμε να αναφέρουμε την απουσία υποστηρικτικού δικτύου που καθίστα ιδιαίτερα δύσκολη την αντιμετώπιση ενός ψυχιατρικού περιστατικού. Ωστόσο, τα αντικειμενικά οφέλη που προκύπτουν με την αποφυγή της ακούσιας νοσηλείας αποκτούν ένα χαρακτήρα ανατροφοδότησης που ενισχύουν τα κίνητρα για συνέχιση της προσπάθειας εύρεσης λύσεων εναλλακτικών της ακούσιας νοσηλείας.

Ο πρωταγωνιστής του σεναρίου που αναφέρουμε στην αρχή του κειμένου είναι υπαρκτό πρόσωπο. Έπειτα από πολλές και πολύμηνες ακούσιες νοσηλείες μπαίνει για άλλη μία φορά σε  υποτροπή. Αυτή τη φορά όμως, δεν μεταφέρεται ως κρατούμενος στην Αθήνα αλλά νοσηλεύται εδώ και μία εβδομάδα  στο Κέντρο Υγείας Νάξου όπου λαμβάνει τη φροντίδα των γιατρών, του νοσηλευτικού προσωπικού και του επιστημονικού προσωπικού της Μονάδας Ψυχικής Υγείας. Η συνεχής βελτίωση της κατάστασης του τις τελευταίες ημέρες θα αποτελέσει ακόμα ένα έρεισμα προς την κατεύθυνση της παροχής ποιοτικών κοινοτικών υπηρεσίων.

Άλλωστε, αποστιγματισμός και κοινοτική ψυχιατρική αλληλεπιδρούν δυναμικά. Η άρση του στίγματος της ψυχικής ασθένειας αποτελεί προαπαιτούμενο για την θεραπεία στην κοινότητα και η θεραπεία στην κοινότητα οδηγεί ολοένα και περισσότερο στην άρση του στίγματος.

Μονόδρομος η ακούσια νοσηλεία;

Σύμφωνα με το Ν2071/1992 αρθ.95 οι προϋποθέσεις για ακούσια νοσηλεία πρέπει να πληρούν τα εξής κριτήρια:

  1. Να πάσχει το άτομο από ψυχική διαταραχή.
  2. Να μην ικανός ο ασθενής να κρίνει για το συμφέρον της υγείας του
  3. Η έλλειψη νοσηλείας του ατόμου θα έχει ως συνέπεια να αποκλεισθεί η θεραπεία του ή να επιδεινωθεί η κατάσταση της υγείας του
  4. Η νοσηλεία του ατόμου είναι απαραίτητη για να αποτραπούν πράξεις βίας κατά του ιδίου ή τρίτων.

Την εξέταση για αναγκαστική νοσηλεία μπορεί να την ζητήσουν συγγενείς πρώτου βαθμού εξ αίματος, σύζυγοι, συγγενείς μέχρι τρίτου βαθμού, επιμελητές ορισμένοι από το δικαστήριο και σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτεπάγγελτα ο ίδιος ο εισαγγελέας. Γενικότερα η προσφυγή στην ακούσια νοσηλεία αποτελεί ή θα έπρεπε να αποτελεί την έσχατη λύση και αυτό αποδίδεται σε ένα πλήθος παραγόντων.

Ένας σημαντικός στόχος και επομένως ένας από τους βασικότερους δείκτες αξιολόγησης των παρεχόμενων υπηρεσιών της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας ΝΑ Κυκλάδων,   είναι η πρόληψη των υποτροπών των ψυχικών διαταραχών και η μείωση των νοσηλειών σε ψυχιατρικό νοσοκομείο- ιδιαίτερα των ακούσιων νοσηλειών. Για το λόγο αυτό και στο πλαίσιο της κοινοτικής ψυχολογίας και της ψυχιατρικής,  το έργο της μονάδας κατευθύνεται τόσο προς τη τακτική παρακολούθηση περιστατικών με σοβαρές ψυχικές διαταραχές, όσο και στην ευαισθητοποίηση της κοινότητας για θέματα ψυχικής υγείας.

Η διαδικασία που ακολουθείται προκειμένου να νοσηλευθεί ένας ασθενής, κάτοικος των ΝΑ Κυκλάδων σε Ψυχιατρικό Νοσοκομείο της Αθήνας περιλαμβάνει μια δέσμη ενεργειών με εν δυνάμει εξαιρετικά στιγματιστικό χαρακτήρα. Ο ασθενής μεταφέρεται, πολλές φορές με χειροπέδες, συνοδεία αστυνομικών και γιατρού ενώ σε περιπτώσεις που δεν υπάρχει άμεσα δρομολόγιο μπορεί να χρειαστεί η παραμονή του στο κρατητήριο. Το άτομο που έχει νοσηλευτεί καθώς και η οικογένειά του στιγματίζεται κοινωνικά- ο ψυχικά ασθενής θεωρείται λανθασμένα ως μη ικανός για εργασία, κοινωνικότητα και ισότιμη κοινωνική ένταξη. Συνέχεια