Προσεγγίζοντας την αντιμετώπιση των ουσιοεξαρτήσεων στην κοινότητα

Σύμφωνα με το διαγνωστικό εγχειρίδιο DSM-IV, τα βασικά κριτήρια για να διαγνωστεί ότι κάποιο άτομο παρουσιάζει εξάρτηση από ουσίες είναι: 1. Ανοχή (δηλαδή, είτε ανάγκη για έντονα αυξημένες ποσότητες της ουσίας για να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα, ή έντονο ελαττωμένο αποτέλεσμα με συνεχή χρήση της ίδιας ουσίας), 2. Στερητικό σύνδρομο, 3. Η ουσία λαμβάνεται σε μεγαλύτερες ποσότητες ή για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα απ’ ότι το άτομο είχε σκοπό, 4.  Επίμονη επιθυμία ή αποτυχημένες προσπάθειες του ατόμου να ελαττώσει ή να ελέγξει τη χρήση της ουσίας, 5. Ξοδεύεται πολύς χρόνος σε δραστηριότητες απαραίτητες για να βρει την ουσία, 6. Σημαντικές κοινωνικές, επαγγελματικές ή ψυχαγωγικές δραστηριότητες εγκαταλείπονται ή μειώνονται λόγω της χρήσης της ουσίας, 7. Η χρήση της ουσίας συνεχίζεται παρά τη γνώση ότι έχει ένα επίμονο ή υποτροπιάζων σωματικό ή ψυχολογικό πρόβλημα που μπορεί να έχει προκληθεί ή να παροξύνεται από την ουσία.

Η αντιμετώπιση της ουσιοεξάρτησης γίνεται συνήθως σε εξειδικευμένο και σταθερό πλαίσιο, όπως αυτά των προγραμμάτων που ασχολούνται ειδικά με τέτοιες διαταραχές (ΚΕ.ΘΕ.Α, 18ΑΝΩ, Ο.ΚΑ.ΝΑ. κ.α), γεγονός που θέτει ως προϋπόθεση να μετακομίσει ο ασθενής και πιθανόν η οικογένειά του στα μεγάλα αστικά κέντρα, προκειμένου να βρουν λύση στο πρόβλημά τους, με όλο το συναισθηματικό, οικονομικό και κοινωνικό κόστος που επιφέρει κάτι τέτοιο. Στο πλάισιο όμως της Κοινοτικής Ψυχιατρικής, με τη χρήση του συστήματος της τηλεψυχιατρικής και τις συντονισμένες ενέργειες των εμπλεκόμενων φορέων, η Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας, έχει καταφέρει, τα τελευταία 8 χρόνια, να αντιμετωπίσει πολλά περιστατικά σχετιζόμενα με ουσίες ή αλκοόλ, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα στον ασθενή και την οικογένειά του να συνεχίσουν να ζουν και να εργάζονται στη κοινότητα.  Η θεραπεία των σχετιζόμενων με ουσίες ή αλκοόλ διαταραχών περιλαμβάνει πολλά στάδια, αρκετά από τα οποία αντιμετωπίζονται από την μονάδα. Η θεραπευτική αντιμετώπιση των επειγουσών καταστάσεων από τοξίκωση, υπερβολική δόση ή στερητικό σύνδρομο διαφόρων ουσιών γίνεται πάντα σε συνεργασία με το παθολογικό τμήμα των Κέντρων Υγείας, όταν υπάρχει δυνατότητα και για τις πρώτες κρίσιμες ώρες. Στη συνέχεια, το άτομο μεταφέρεται σε παθολογικό ή ψυχιατρικό τμήμα νοσοκομείου, ώστε να υπάρχει προσεκτική παρακολούθηση καθόλη την διάρκεια της παραμονής του εκεί. Η αντιμετώπιση του στερητικού συνδρόμου όμως αφορά και τους ασθενείς που δεν ήρθαν στη μονάδα σε επείγουσα κατάσταση, αλλά που συμφώνησαν να νικήσουν την εξάρτησή τους. Σε αυτή τη περίπτωση, η θεραπευτική αντιμετώπιση από τη μονάδα περιλάμβάνει χορήγηση μη χημικών υποκατάστατων για την ουσία που χάνουν τα άτομα, αποκατάσταση κοινωνικής και σωματικής βλάβης που έχουν υποστεί από τη χρήση ουσιών ή αλκοόλ, καθώς και αποκατάσταση της αυτοεκτίμησής τους. Ταυτόχρονα, η θεραπευτική αντιμετώπιση των σχετιζόμενων με ουσίες ή αλκοόλ διαταραχών περιλαμβάνει και την αντιμετώπιση των σύνοδων ψυχικών διαταραχών, όπως η κατάθλιψη και οι αγχώδεις διαταραχές, καθώς και την υποστήριξη σε θέματα διαπροσωπικών σχέσεων και επαγγελματικών δεξιοτήτων των ατόμων.

Τελος, στις αρμοδιότητες της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας εμπίπτει και η διενέργεια πραγματογνωμοσύνης για την εκτίμηση ατόμων ως τοξικομανών, προκειμένου να έχουν ειδική θεραπευτική αντιμετώπιση και μεταχείριση, στις περιπτώσεις που έχουν διαπράξει κάποιο αδίκημα και όταν υπάρχει σχετικό αίτημα από την Εισαγγελία. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, αναφέρουμε το παρακάτω χαρακτηριστικό παράδειγμα όπου η συνεργασία του τμήματος Ανάκρισης Πειραιά, της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας Θήρας και της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας ΝΑ Κυκλάδων είχε ως αποτέλεσμα την αντιμετώπιση ενός τέτοιου περιστατικού.

« Ο Κ.Γ. ετών 52, προσέρχεται στη Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας εκούσια, καταβάλλοντας προσπάθειες προς την κατεύθυνση της απεξάρτησής του από την χρήση ουσιών. Το 2009 συνελήφθη με ποσότητα ναρκωτικών στη κατοχή του και βρίσκεται ελεύθερος υπό περιοριστικούς όρους, ένας εκ των οποίων είναι και η παρακολούθηση προγράμματος απεξάρτησης από τα ναρκωτικά. Ο ασθενής παρακολούθησε τέτοια είδους εξειδικευμένα προγράμματα στην Αθήνα, η έναρξη όμως της θερινής περιόδου απαιτεί από τον ίδιο να βρίσκεται στη Σαντορίνη, κάθώς εδώ διατηρεί δική του επιχείρηση. Η στενή συνεργασία μεταξύ της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας, του Κέντρου Υγείας Θήρας και του Τμήματος Ανάκρισης, είχε ως αποτέλεσμα να καταστεί εφικτή η παρακολούθησή του από τη μονάδα, καθώς και να διενεργούνται οι απαραίτητες τοξικολογικές εξετάσεις στο μικροβιολογικό εργαστήριο του Κέντρου Υγείας, εκεί όπου μέχρι πρότινος δεν υπήρχαν οι κατάλληλες υποδομές για κάτι τέτοιο. Με αυτό το τρόπο, ο ασθενής θα μπορέσει να συνεχίσει να ζει στη κοινότητα και να εργάζεται στην επιχείρησή του».

Με τον τρόπο αυτό, η Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας εργάζεται όχι μόνο προς όφελος του πάσχοντα και της οικογένειας του, αλλά και προς την ευαισθητοποίηση της κοινότητας για θέματα ψυχικής υγείας, πάντα με γνώμονα το συλλογικό συμφέρον.

Γιώτα Τούμπα, κλινικός ψυχολόγος

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: